Ik ben veilig…
Soms denk ik dat ik een expert ben geworden in loslaten. Serieus. Niet omdat ik dat zo goed kan, dat niet, maar omdat ik het zo vaak heb moeten doen, loslaten of zelf losgelaten worden. Vaak, heel vaak eerlijk gezegd, op het moment dat ik eindelijk voor mezelf opkwam. Als die ene bekende druppel de emmer deed overlopen, als die ene grens bereikt was. Als ik voor mezelf koos… Dan gebeurde er iets, viel alles in duigen en was het loslaten of losgelaten worden een feit. Er over praten? Nee… Ik wist heus dat ik niet gehoord zou worden en daarnaast, ik durfde dat niet. Wamt het lag altijd aan mij. Dat is me er van kleins af aan in geramd. Letterlijk en figuurlijk.
Ik ben, denk ik, een loyaal persoon. Altijd al geweest. En het is niet eens een beetje loyaal, neuh, ik ben loyaal tot het bot. Ik ga door tot voorbij het punt dat ik mezelf verlies om de ander maar niet kwijt te raken. Zo loyaal.
Zekers, dat is zeer ongezond en absoluut, dat komt ergens vandaan.
Als kind leerde ik vanaf kleins af aan dat loyaliteit veiligheid betekende. Als ik me maar aanpaste, dan was het “gezelliger”. Tegenspreken of het geven van mijn eigen mening (wat gezien werd als het geven van een grote mond) bracht onrust met zich mee zoals gekleineerd worden (één op één of in gezelschap) of geslagen worden. Zo simpel was het. Niet loyaal zijn had consequenties. Spanning. Afwijzing. Angst. Onveiligheid…
Dus ik leerde bovenal: hou het goed, hou het rustig, hou de ander tevreden en hou jezelf klein. Wees vooral niet jezelf want dat kent consequenties en dat betekent onveiligheid. Ha… Ik had het lef niet om voor mezelf op te komen, want wat dacht ik wel niet? Ik leerde dat ik een lastpak was. Ik deed de dingen nooit goed. Ik was geen knip voor de neus waard. Tenzij ik luisterde…
Schuldgevoelens…
Wat veel mensen niet begrijpen, en dat neem ik ze uiteraard niet kwalijk, is hoe diep dat blijft zitten. And I get it… Als je opgroeit in een warm, veilig en liefdevol gezin, dan leer je dat je jezelf mag zijn. Dan word je omarmt, krijg je de juiste steun en aandacht. Maar als dat er niet is… Dan leer je overleven. Zoals in mijn geval. En hoe krom ook: overleven lijkt soms heel veel op liefde. Maar dat is het niet. En ik snap dat dit wat verwarrend kan zijn dus ik leg het je uit.
Als kind heb ik dit geleerd:
- aanpassen = veiligheid
- pleasen = geen conflict en dus veiligheid
- loyaal blijven = niet verlaten worden en dus veilig zijn
Ik heb dus geleerd dat ik conflicten moet vermijden, mijn grenzen moet verleggen en dat ik moet blijven, ook als ik weet dat het niet goed voor me is maar? Zo blijf ik wel veilig.
Als je dat leert van kleins af aan, dan is dat je normaal. Dat is dan hoe de liefde werkt. Ik luister, ik buig en ik maak me kleiner. En nee, zo zwart wit is het nu goddank niet meer. In de loop der jaren heb ik geleerd dat ik wel loyaal mag zijn en tegelijkertijd mijn grenzen mag stellen, dat ik niemand hoef te pleasen en dat ik goed genoeg ben zoals ik ben. Maarrrr… Dat gaat, nog steeds, gepaard met schuldgevoelens als in: ‘ik doe de ander nu verdriet…’ tot ‘wat als de ander mij nu kapot probeert te maken?’ want dat trauma verdwijnt, denk ik, nooit meer. Kijk naar mijn ouders, de brief die ze over mij hebben gestuurd naar talloze mensen om mij heen… Mijn angst is gegrond. Tegelijkertijd weet ik dat ik me er niet langer door mag laten leiden. Iets wat in theorie makkelijker klinkt dan de praktijk laat zien, zo bleek onlangs.
Ik hoor mijn vader vloeken.
Ik hoor mijn vader nog. Ik ben 53… En ik voer een rustig, ogenschijnlijk rustig, telefoongesprek met iemand naar wie ik mijn grens moet aangeven en schrijf ondertussen “ik ben veilig” op, achter elkaar… Want dat is het enige wat me op dat moment helpt, terwijl je aan mijn stem niks zult merken.
Als ik iemand die heel dicht naast me staat duidelijk moet maken dat mijn grens staat en ik mezelf moet beschermen, terwijl mijn hart het allerliefste de ander willen beschermen, dan breekt het zweet me uit. Want och, de angst dat ik onveilig ben, overheerst. De angst dat ik degene kwijtraak of dat degene mij kapot gaat maken, maakt dat ik ga hyperventileren. Ademhalen nà dat gesprek, is hopeloos. Paniek, paniek, paniek. Ik hoor mijn vader in mijn hoofd vloeken en tieren dat ik geen knip voor de neus waard ben, dat hij me verdomme wel zal laten voelen wie er de baas is.
Ik kruip onder de douche want daar ben ik veilig. Mijn lijf zit in een stressreactie, of hoe je het ook wilt noemen, en de pijn is verschrikkelijk. Het warme water voelt gelukkig als een deken en het reguleert mijn ademhaling. Ik snik nog na alsof ik weer zes ben…
Het horen van muziek brengt me naar het nu en de woorden “ik ben veilig” is een soort van mantra. Mijn zenuwstelsel reageert…
Ik hoor de woorden van mijn psycholoog ‘als jouw dochter dit zou overkomen, wat zou je dan zeggen?’ En ik weet dat ik het juiste doe, ik mag voor mezelf opkomen, ik mag mezelf beschermen, ik heb niks verkeerds gedaan. Sterker nog? Ik heb het juiste gedaan. En het mag gepaard gaan met alles wat ik voel want ik doorbreek iets: ik bescherm mezelf…
En ja, het doet pijn en het maakt me verdrietig want met elke grens die ik trek, voelt het alsof ik iemand verlies. En dat is misschien wel het moeilijkste… Ik weet dat ik het goed doe en toch voelt het ergens nog alsof ik fout zit. Ik weet dat ik mezelf mag beschermen en toch voelt het onveilig.
En ja, zoals de situatie waar ik me nu in bevind dan is daar ook altijd naast het schuldgevoel en de angst een stem die zegt: “Waarom zag je dit niet eerder? Waarom ben je hier zo lang in gebleven?”
Die stem ken ik inmiddels. Maar ik probeer haar zachter te laten praten want de waarheid is dat ik het niet eerder kon. Ik wist het niet beter en, ontzettend belangrijk: ik was er nog niet klaar voor. Loyaal tot op het bot…
Enniewee, dit wat er nu gebeurt in mijn leven is groei. Het is pijnlijk, het is rauw maar het is ook groei. En? Het komt goed. Ik doe het goed. Ik ben veilig
Tot de volgende. X
